SAVAŞ

Boş zamanlarınızda kitap okumayın

Eşekarıları(Yargıçlar) – Aristophanes

Posted by savaska Aralık 29, 2008

esekarilari Eşekarıları(Yargıçlar) – Aristophanes)

İş Bankası yay.  80 sayfa.

Yazar bu komedyada yeniden siyasi bir mevzuyu ele alıyor. Eser Atina demokrasisindeki adliye teşkilatına açıktan açığa hücum eder. Bu teşkilat hakimlerin elinde vara yoka kullanılan bir kuvvet haline gelmişti. Kleon, mahkemelere de el atmış ve onları kendi emellerine hizmet ettirmeye başlamıştır.
Atina’da hakimler meslekten yetişmezlerdi. Otuz yaşını dolduran ve siyasi haklara malik olan her vatandaş hakim olabiliyordu. Her sene başında Atinalı vatandaşlar arasından, kur’a ile 6000 kişilik bir hakim listesi yapılır ve bu hakimler on mahkemeye teslim edilirlerdi. Bunların içinde en güveniliri Helye isimli mahkemeydi.Bu sebeple bütün Atinalı hakimlere “heliastes” deniyordu.Mahkemelerden önce, yine kur’a ile, her kısım için hakimler seçilirdi.Fakat Perikles hakimlere mahkeme başına iyi bir miktarda para dağıttı. Kleon halkı kazanmak amacıyla hakimlerin aldıkları bu parayı üç misline çıkardığı günden itibaren, hakimlerin emirleri altına geçti. Hakimler adaletten ziyade çok para almaya bakıyorlardı. Mahkemeler git gide üst tabaka ve zengin olan insanların şahsi ve siyasi düşmanlarını istedikleri gibi mahkum ettirmek için kullandıkları bir kuvvet haline geldi. Davaların sayısı da arttıkça arttı. Atina’da savcıda yoktu. Herhangi bir yurttaş da gidip bir başkasını suçlar ve mahkemeye verebilirdi. Sanık yargıcın karşısına çıkar ve kendi kendini savunurdu. Bu durumda da bir insanı cezaya çarptırmak çok kolay oluyordu.
Böyle bozuk bir manzara gösteren bu teşkilatın Aristophanes tarafından tenkide uğramış olmasının nedeni kolayca anlaşılır. Atina hakimlerini halka hakiki yüzleriyle gösterebilmek için Aristophanes’in tasarladığı mevzu şudur:
İhtiyar Philekleon* sık sık hakim mevkiğine seçilmek isteyen bir adamdır. Oğlu Bdelykleon** mahkemeye gitmesini önlemek için babasını evine kapatmış ve onu iki hizmetçinin nezareti altına almıştır. Philekleon evden kaçmak için bütün çarelere baş vurur ama bir türlü başarılı olamaz. Hakim arkadaşları, bir gün evvelden mahkemeye gidip paralarını almak için gelirler. Arkalarında uzun birer bıçak vardır.*** Arkalarında böyle uzun ve sivri bir aletle eşek arılarına benzemektedirler.
Hakimler Philekleon’un gelmediğini öğrendiklerinde hayrete düşerler. O günde çok önemli bir mahkeme vardır. Kleon, Scilya seferinde başarısızlık gösteren Lakes isminde bir kumandanı mahkemeye vermiştir. Hakimler hep birlikte Philekleon evine giderler. Onun evde oğlu tarafından kapatıldığını görünce hayret ederler.Ona bir an önce o evden kaçması gerektiğini söylerler. Fakat Philekleon tam kaçacağı sırada oğlu tarafından yakalanır.
Babasının arkadaşları, onu Kleon’a şikayet etmekle korkutmaya çalışırlar fakat asi Bdelykleon onların sözlerine kulak asmaz. Babasını mahkemeye göndermemekle çok iyi birşey yaptığını, hakimlerin zenginlerin ve Kleon’un elinde esir gibi kullanıldıklarını ispat eder. Baba ile oğul arasında geçen bu tartışma eserin en can alıcı noktasını teşkil eder. Philekleon kendini hararetle müdafaa eder. Ona göre, hakimlik çok zevkli bir meslektir. Mahkeme edilenlerin yalvarıp yakarmalarını duymaktan, hiçbir mesuliyet altına girmeden onlar mahkum etmekten tatlı birşey var mıdır? Oğlu bu sözlerin hepsini birer birer çürütür ve aslında hakimliğin hiç de babasının anlattığı kadar zevkli bir meslek olmadığını anlatır. Hatta hakimlerin aslında kullanıldıklarını onlara açıklamaya çalışır. Koro ona hak verir ve babaya oğlunun sözlerini dinlemesi gerektiğini söyler. Fakat ihtiyar kolay kolay yola gelmez. Oğluna hak vermesine karşın bir türlü mahkemeye olan bağlılığından vazgeçemez. Fakat oğlu onun için evde bir mahkeme kuracağını ve artık davalara burda bakmasını söyler. İhtiyar hakimde oğlunun dediğini kabul eder. Bu yüzen evde bir mahkeme kurulur. İlk duruşmada suçlu köpek Lakes’tir. Bu sahne Lakes davasının mükemmel bir karikatirüdür.
Eserin ikinci kısmında mevzu dışına çıkar. Bdelykleon, babasına kibar ve modern hayatı öğretir. Onu gülüp eğlenen insanların arasına götürür. Alkolu biraz kaçıran babası sarhoş olur ve herkese sataşır. Kaba saba sözler söyler. Kadınlardan bir tanesini alır götürür. Oğlu bu olaylardan sonra babasını yine eve kapatır ve evden çıkmasını yasaklar.
Son sahne gülünç bir dansla başlar ve Philekleon bütün dans edenlere meydan okur ve oyun bu dans sahnesiyle sona erer.

Hakimlerle ve Kleon ile alay eden Aristophanes, eserin sonuna doğru Frinkos’tan örnek alarak trajediye yeni ve gülünç danslar sokan yazarlara çatmak istemiştir.kaynak: http://www.frmtr.com/sanat-tarihi-arkeoloji/1016211-aristophanes.html

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: